Bu yazı için 7 dakika okuma süresi.
“Hızlı gitmek istiyorsan yalnız git; ama uzağa gitmek istiyorsan birlikte git.” İşte okulunuzda takım ruhunu ve paylaşım kültürünü bir kağıt üzerindeki slogandan, yaşayan bir kurum kültürüne dönüştürecek uygulama adımları.
Bir okulun “biz” diyebilmesi için ortak yaşanmışlıklara, birlikte çözülen sorunlara ve paylaşılan başarılara ihtiyacı vardır. Bu makale; okul iklimini hemen bugünden itibaren değiştirecek somut “Al Götür” etkinliklerini sunmaktadır.
Okulunuzda Takım Ruhunu Bugün Başlatın
“Bir elin nesi var, iki elin sesi var” atasözü, okul ortamı için fazlasıyla geçerlidir. Tek başına çok yetenekli bireyler olabilirsiniz, ama esas mucize birlikte çalışınca ortaya çıkar. Takım ruhu ve paylaşım kültürü güçlü olan okullarda, öğretmenler yalnızca kendi dersinin sorumlusu değil, bütün okulun başarısının ortağı gibi davranır. “Ben matematikçiyim, gerisi beni ilgilendirmez” diyen bir anlayış yerine, “öğrenciler hepimizin, okul hepimizin” diyen bir anlayış hakim olur. Bu da öğrencilerin gözünden kaçmaz; onlar da okuluna daha çok bağlanır, öğretmenleri bir ekip olarak gördükçe güven duyarlar.
Takım ruhu öylesine sihirli bir olgudur ki, kaynakların kıt olduğu durumlarda bile birlikten kuvvet doğurarak işleri yoluna koyabilir. Örneğin, bir öğretmen bazı malzemeleri temin edemediğinde meslektaşı kendi imkanını paylaşır; birinin enerjisi düştüğünde diğeri moral verir; biri hata yaptığında öbürü yardımcı olur. Böylece okul bir aile sıcaklığı kazanır. Çatışmalar elbette tamamen yok olmayacaktır, her ekip içinde zaman zaman anlaşmazlıklar olur. Ancak takım ruhu varsa, bu anlaşmazlıklar yapıcı şekilde çözülür, kişisel kırgınlıklara dönüşmez.
Okulunuzda takım ruhunu inşa etmek ve paylaşımı bir alışkanlık haline getirmek için hemen uygulayabileceğiniz dört pratik ve etkili öneri:
1. “Birlikte Çözüm Bul” Toplantısı
Önümüzdeki hafta, gündeminde spesifik bir sorun olan (örneğin öğrencilerin okula geç gelmesi veya bir sınıfta disiplin sorunu gibi) bir toplantı organize edin. Bu toplantıya o sorunla ilgili olabilecek herkes katılsın (sadece müdür-öğretmen değil, gerekirse ilgili sınıfın rehber öğretmeni, hatta bir veli temsilcisi dahi).
Toplantıda beyin fırtınası yapıp çözüm önerileri üretin. Örneğin “8/A sınıfının başarısı düşük, ne yapabiliriz?” konusu olsun. Farklı branş öğretmenleri birlikte fikir yürütüp bir eylem planı çıkarsın. Planı uygulayın ve sonuç aldıkça bu başarıyı birlikte kutlayın. Bu küçük çaplı kolektif çözüm deneyimi, ekibin öz güvenini ve beraber iş yapma alışkanlığını artıracaktır.
2. Takım Oyunu ve Simülasyon Çalışmaları
Bir hizmet içi eğitim günü ayarlayıp tüm öğretmen ve personelin katıldığı bir takım oyunu oynayın. Örneğin çeşitli işbirliği gerektiren problem çözme oyunları (hazır takım oyun kartları veya internetten bulacağınız simülasyon senaryoları olabilir).
Diyelim ki bir ada simülasyonu oyunu: Küçük gruplara ayrılıp bir adada mahsur kalındığında hayatta kalmak için ekipçe kararlar almak gibi bir oyun olabilir. Bu tür oyunlar eğlenceli olduğu kadar takım dinamiklerini de geliştirir. Sonrasında oyunu değerlendirin: Hangi takım nasıl işbirliği yaptı, ne öğrendik? Bu çıkarımları okul hayatına bağlayın. Herkes, rahat bir ortamda ekip olmanın önemini deneyimlemiş olur.
3. Ortak Proje Günü ve Disiplinler Arası İşbirliği
Okul çapında bir “Proje Günü” planlayın. Farklı branşlardan öğretmenleri karma şekilde 2-3 kişilik takımlara ayırın. Her takım, disiplinler arası bir proje fikri geliştirip öğrencilerle uygulasın. Örneğin bir takım Matematik ve Tarih öğretmeninden oluşsun; birlikte “Tarihsel Süreçte Matematik Buluşları” gibi bir proje yapabilirler.
Bu, öğretmenlerin birlikte çalışıp bir ürün çıkarmalarını sağlar. Proje sonunda küçük bir sergi yaparak birbirlerine sunum yapabilirler. Bu etkinlik, paylaşım ve birlikte üretme konusunda güzel bir deneyim kazandıracaktır.
4. Başarı Hikâyeleri Bülteni
Okulunuzda “Paylaşım Bülteni” adıyla aylık bir dijital ya da duvar bülteni yayınlayın. Bu bültende o ay içinde öğretmenler arası işbirliğiyle elde edilmiş küçük de olsa başarı hikâyelerine yer verin. Örneğin, iki öğretmen ortak bir sınav yaptıysa, bir grup öğretmen birlikte bir sınıfı gezmeye götürdüyse ya da bir materyal havuzu oluşturulduysa bunları yazın.
Ayrıca her sayıda bir öğretmeni “İyi Uygulama Örneği” olarak öne çıkarın ve onun deneyimini anlatın. Bu bülten için öğretmenlerden kısa yazılar, fotoğraflar toplayın. Zamanla herkes bu bültene dahil olmak isteyecek, bu da paylaşım isteğini tetikleyecektir.
Sonuç
Unutulmamalı ki eğitim bir “insan işi”dir ve insana dair işlerde duygu çok önemlidir. Takım ruhu, çalışanların okula yönelik duygusunu olumluya çevirir: Herkes kendini önemli, değerli ve bir bütüne ait hisseder. Bu duygusal tatmin motivasyonu yükseltir, yeniliklere açıklığı getirir ve sonuçta öğrencilerin daha nitelikli bir eğitim deneyimi yaşamasını sağlar. Araştırmalar, güçlü bir okul kültürünün ve işbirlikçi ortamın, öğrenci öğrenme çıktıları üzerinde anlamlı etkisi olduğunu teyit etmektedir.
Sonuç olarak, takım ruhu ve paylaşım kültürü bir okulun görünmez ama en değerli sermayesidir. Bu sermayeyi oluşturmak kısa vadede ekstra çaba gerektirse de, uzun vadede meyveleri katbekat fazladır. Böyle bir okulda çalışmak, hem yöneticiler hem öğretmenler için de daha az stresli, daha keyifli olacaktır. İnsan, desteği hissettiğinde zor işlerin altından kalkacak gücü bulur. “Omuz omuza” vermeyi başaran eğitimciler, öğrenciler için daha iyi bir gelecek inşa etme yolunda hiçbir engel tanımazlar. Son söz: Eğer hızlı gitmek istiyorsan yalnız git; ama uzağa gitmek istiyorsan birlikte git. Okul yolculuğumuz uzun ve meşakkatli bir yol, bu yolda birlikte yürümek başarıyı ve mutluluğu sürdürülebilir kılacaktır.
Siz Ne Düşünüyorsunuz?
Yukarıdaki dört etkinlikten hangisini okulunuzda ilk olarak hayata geçirmek istersiniz? Takım ruhunun “kaynakların kıt olduğu durumlarda bile” yarattığı o mucizevi güce şahit olduğunuz bir anınız var mı? Deneyimlerinizi ve sonuçlarınızı bizimle paylaşarak bu kolektif paylaşım ağına siz de katılın!
Yazar Hakkında: İbrahim Hakan Karataş
Boğaziçi Üniversitesi mezunu olan Karataş, doktorasını Eğitim Yönetimi ve Planlaması alanında tamamlamıştır. ABD’de doktora sonrası araştırmalar yürüten ve Millî Eğitim Bakanlığı komisyonlarında görev alan Karataş, halen İstanbul Medeniyet Üniversitesi’nde öğretim üyesidir. Uzmanlık alanı olan eğitim yönetimi üzerine akademik çalışmalarına ve içerik üretimine devam etmektedir.
